-
İki bölümden oluşan bu makalede, Türkiye’de ilaç sektörünün mevcut durumu, yapısal sorunları, küresel eğilimler karşısındaki konumu ve karmaşık bazı dinamikleri bütüncül bir şekilde incelenmektedir. Türk İlaç Sektörünün düzenleyici yapısı (regülasyon yapısı) ve temel yapısal sorunları detaylı şekilde analiz edilmektedir. Ayrıca bazıları kronik hale gelmiş olan mütenevvi yapısal sorunlara yönelik çözüm odaklı çeşitli kamu politikası önerileri yapılmaktadır. Bu makalenin daha önce yine Kamu Politikası, Devlet Yönetimi ve Toplumsal Gelişim Merkezi’nde (KAPDEM’de) “Türkiye İlaç Sektörü: Mevcut Durum, Yapısal Sorunlar ve Kamu Politikası Önerileri: Bölüm 1” başlığı ile yayınlanan birinci bölümünde; Türkiye ilaç sektörünün mevcut durumunu, çok boyutlu stratejik önemini, Türkiye ve dünyadaki ilaç pazarını, Türkiye’deki ilaç pazarının temel dinamiklerini, sağlık ve ilaç harcama değerlerini, ilaç harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki oranlarını, fiyat politikalarının etkilerini, ilaç ithalatının dış ticaret açığına etkisini, biyoteknolojik dönüşüm ve ilaç sektörünün yapısal/güncel sorunlarını detaylı bir şekilde analiz etmiştim.[1] Yine makalenin birinci bölümünde; Türkiye’de ilaç sektörünün sorunları ve zafiyetlerini gidermek adına çeşitli kamu politikası önerilerini yapmıştım.[2] Kamu politikası araçları ve mekanizmalarında yapılacak bazı değişikliklerin sektördeki bazı sıkıntıların giderilmesine nasıl katkı sağlayacağını ifade etmiştim.[3] Makalenin bütününde; Türkiye’de ilaç sektörünün mevcut dinamikleri, yapısal sorunları ve çözüme dair çeşitli politika önerilerine yer verirken kapsayıcı bir analiz yapmak adına üç ana eksene odaklanıyorum: Birincisi, ilaca ulaşımda finansal sürdürülebilirlik; ikincisi, yerli/teknolojik üretim kapasitesini arttırmak ve bu alanda dönüşüm; üçüncü olarak da çok önemli olduğunu düşündüğüm ‘etik yönetişim.’ Çalışmanın odaklandığı bu üç ana eksen çerçevesinde öne çıkan şu noktalar detaylı olarak incelenmektedir: Küresel ilaç harcamaları artarken Türkiye’de ilaç harcamalarının GSYH içindeki payının gerilemesi, dış referans fiyatlandırma (DAD) uygulamasının reel kurla uyumsuzluğu, API ve biyoteknoloji alanlarında ithalata olan bağımlılık, yenilikçi ilaçlara erişimde gecikmeler ve tanıtım ve hekimlerin reçetelendirme ilişkilerinde etik riskler. Makalenin mevcut ikinci bölümünde; Türkiye’de ilaç sektörünün siyasi, idari ve düzenleyici çerçevesinin dinamiklerini, Türk ilaç piyasasında faaliyet gösteren özel şirketlere dair çeşitli sıkıntıları ve kamu-özel sektör ilişkilerindeki sorunlu alanları detaylı bir şekilde analiz edilmektedir. Gündeme getirilen sıkıntılı durumlara dair sadece eleştiri yapmayıp ayrıca çözüm odaklı kamu politikası önerileri de sunulmaktadır. Makalenin bu ikinci bölümünde; Türkiye’de ilaç sektörünün siyasi, idari, düzenleyici vizyonu, çeşitli kısıtları, sorunları ve pratikteki uygulamalardaki/faaliyetlerdeki etik problemleri incelenmemektedir. İlaç sektöründeki yasadışı, etik dışı kişisel/kurumsal ilişkiler, sıkıntılı dinamikler ve sistemsel çıkar çatışması alanları analiz edilmektedir. Bu bağlamda hekim-endüstri ilişkilerindeki finansal sapmalar, bilimsel toplantıların ticari suistimali ve denetim zafiyeti, yasadışı/etik dışı/yolsuz ilişki ağları deşifre edilmektedir. Ayrıca, Türkiye’deki ilaç sektörünün yapısal sorunları ve temel zorlukları üç eksende değerlendirilmektedir: erişim, sürdürülebilirlik ve yenilikçilik. Yine ikinci bölümde; Türkiye ilaç sektöründe tespit edilen sorunlara, sıkıntılara ve temel zorluklara dair kamu politikası önerileri ve çözüm reçeteleri sunulmaktadır. İlaç sektörünü geliştirmek, yasal, idari ve düzenleyici çerçevesini daha etkin hale getirmek, sektörün işleyişini hem kamu otoriteleri hem birbiri ile rekabet eden özel sektör kuruluşları hem de diğer tüm aktör ve paydaşlar için daha iyi bir duruma getirmek ve adil rekabet, insan hayatı, halk sağlığı, toplumsal dayanışma ve ekonomik kalkınmayı önceleyen ve inovasyon, erişim ve etik dengesinin altını çizen çözüm-odaklı bir kamu politikası çerçevesi geliştirilmektedir.
İki bölümden oluşan bu makalede, Türkiye’de ilaç sektörünün mevcut durumu, yapısal sorunları, küresel eğilimler karşısındaki konumu ve karmaşık bazı dinamikleri bütüncül bir şekilde incelenecektir. Türk İlaç Sektörünün düzenleyici yapısı (regülasyon yapısı) ve temel yapısal sorunları detaylı şekilde analiz edilecektir. Ayrıca bazıları kronik hale gelmiş olan mütenevvi yapısal sorunlara yönelik çözüm odaklı çeşitli kamu politikası önerileri yapılacaktır. Türkiye’de ilaç sektörünün mevcut dinamikleri, yapısal sorunları ve çözüme dair çeşitli politika önerilerine yer verirken kapsayıcı bir analiz yapmak adına üç ana eksene odaklanacağım: Birincisi, ilaca ulaşımda finansal sürdürülebilirlik; ikincisi, yerli/teknolojik üretim kapasitesini arttırmak ve bu alanda dönüşüm; üçüncü olarak da çok önemli olduğunu düşündüğüm ‘etik yönetişim.’ Çalışmanın odaklandığı bu üç ana eksen çerçevesinde öne çıkan şu noktalar detaylı olarak incelenecektir: Küresel ilaç harcamaları artarken Türkiye’de ilaç harcamalarının GSYH içindeki payının gerilemesi, dış referans fiyatlandırma (DAD) uygulamasının reel kurla uyumsuzluğu, API ve biyoteknoloji alanlarında ithalata olan bağımlılık, yenilikçi ilaçlara erişimde gecikmeler ve tanıtım ve hekimlerin reçetelendirme ilişkilerinde etik riskler. İki bölümden oluşan bu makalede, sorunlar detaylı analiz edildikten sonra çözüm için siyasi ve idari politikalarda bazı değişiklikler tavsiye ederken; inovasyon, erişim ve etik dengesine vurgu yapan kapsamlı bir kamu politikası önerisi yapacağım. Makalenin bu birinci bölümünde; Türkiye ilaç sektörünün mevcut durumu, çok boyutlu stratejik önemi, Türkiye ve dünyadaki ilaç pazarı, Türkiye’deki ilaç pazarının temel dinamikleri, sağlık ve ilaç harcama değerleri, ilaç harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki oranları, fiyat politikalarının etkileri, ilaç ithalatının dış ticaret açığına etkisi, biyoteknolojik dönüşüm ve ilaç sektörünün yapısal/güncel sorunları detaylı bir şekilde analiz edilecektir. Ayrıca Türkiye’de ilaç sektörünün sorunları ve zafiyetlerini gidermek adına çeşitli kamu politikası önerileri yapılacaktır. Kamu politikası araçları ve mekanizmalarında yapılacak bazı değişikliklerin sektördeki bazı sıkıntıların giderilmesine nasıl katkı sağlayacağı ifade edilecektir.
