Prof. Dr. Işık Kuşçu Bonnenfant

Türkiye–Çin İlişkilerinin Gölgesinde Uygur Meselesi

Bu makale Çin’in Sincan bölgesinde yaşayan Uygur milletinin tarihsel arka planını ve özellikle 1990’lar sonrası giderek artan Uygur kimliğine yönelik baskılar üzerinedir. Çin Halk Cumhuriyeti’nin 1949’da kurulmasının ardından, Komünist Parti Uygurlara ve diğer etnik ve dini gruplara yönelik, belli dönemlerde görece esnekliği de içeren, farklı siyasetler takip etmiştir. Ancak özellikle 11 Eylül sonrası dönemde, Uygurlara yönelik baskılar onların kendine özgü dini ve kültürel kimliğini ortadan kaldırmaya yönelmiştir. Türkiye, tarihsel olarak, Çin’deki ihlalleri vurgulamak için önemli ulusötesi kampanyalar düzenleyen, küresel olarak dağılmış Uygur diasporası için önemli bir sığınak görevi görmüştür. Ancak, 1980’lerden bu yana, Türkiye ile Çin arasındaki diplomatik ve ekonomik bağlar önemli ölçüde güçlenmiştir ve bu da Ankara’nın konumunu karmaşıklaştırmıştır. Türk hükümeti, bir yandan Pekin ile hayati ekonomik ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan Uygurların içinde bulunduğu zor duruma ilişkin yoğun iç kamuoyu baskısı ve medyanın tepkisine de yanıt vermek zorunda kalmaktadır.